طبق دستوراالعمل منسوخشده 102 بود که برای اولین بار المان وال پست معرفی شد و اجرای آن برای برخی از سازهها الزامی شد. اما این نحوه اجرا دارای ایرادات فراوانی بود...
سازمان توسعه و تجهیز مدارس کشور در سال 1392 اقدام به تهیه دستورالعملی با عنوان طراحی و اجرای دیوارهای غیرسازهای نمود که این دستورالعمل در کلیه طرحهای تخریب و نوسازی الزامی بود. با توجه به زلزلههایی که قبل از سال 1392 رخ دادهبود و با مشاهده تخریبهای ایجادشده سازهها کارآیی خود را به دلیل تخریب دیوارهای غیرسازهای یا همان دیوارهای جداکننده درونی از دست دادهبودند. به همین دلیل سازمان نوسازی توسعه و تجهیز مدارس کشور اقدام به تهیه این دستورالعمل نمودند. هدف از تهیه این دستورالعمل این بود که دیوارها در زمان وقوع زلزله ایستایی خود را در برابر نیروهای داخل و خارج صفحه حفظ کنند و کمترین میزان تخریب و ترکخوردگی را شاهد باشیم.
گروه تولیدی پوکاسازه صریحاً اعلام میدارد که این دستورالعمل و تمامی دیتیلهای اجرایی آن منسوخ شدهاست. در این دستورالعمل برای اولین بار در ایران المان وال پست معرفی شد، اما اجرای این المان طبق این دیتیلها کارساز نبوده، حتی در بعضی موارد سبب تخریب بیشتری میشد.. امروزه اجرای وال پست طبق این دیتلها را روش سنتی اجرای وال پست میگویند.
الف) اتصال مستقیم به وال پست
در این حالت وال پست مستقیماً به سقف متصل میشد و آزادی حرکتی داخل و خارج قاب را نداشت. بنابراین در هنگام وقوع زلزله نیروهای وارد شده در اثر زلزله کاملاً به دیوار منتقل میشد و سبب تخریب آن میگردید. به بیان دیگر وقتی وال پستی مستقیماً و بدون هیچ آزادی حرکتی به دو سقف متصل میشود، عملکردی کاملاً شبیه ستون خواهد داشت و در نتیجه نیروهای وارده بر سقفها را به دیوار منتقل و سبب تخریب میشود. در واقع روش صحیح اجرایی به این صورت است که وال پست باید المانی در جز دیوار باشد و با حرکت کل سازه امکان حرکت مستقل خود را از دست ندهد. در این حال امکان حرکت داخل قاب برای وال پست و دیوار فراهم میشود و در نتیجه نیروهای وارده بر اثر زلزله به دیوار منتقل نمیشود.
علاوه بر مشکل فوق اتصال مستقیم وال پست به سقف، نقص دیگری نیز ایجاد میکند. با اتصال مستقیم وال پست در صورت خیزش تیر فوقانی وال پست کمانش پیدا میکند. این کمانش میتواند موجب ایجاد ترکخوردگی بر روی نازککاری دیوار شود.
ب) مهار و اتصال مفصلی وال پستهای عمودی و افقی به تیرها و ستونها
در روش اجرای سنتی وال پست در مواردی که عرض یا طول دیوار زیاد است از وال پستهای عمودی و افقی که به طور متقاطع به همدیگر جوش دادهمیشدند استفاده میشد. این عمل باعث انتقال مستقیم نیروهای محوری دیوار به ستونها و تیرها میگردد که تخریب دیوار و ستون را موجب میشود.
ج) اجرای آخرین رج دیوار به صورت مورب
سابقاً به منظور پر کردن فضای بالای دیوار تا سقف رج آخر را به صورت مورب اجرا میکردند تا به اصطلاح دیوار زیر سقف مهر شود. این کار موجب ایجاد دو مشکل میشد، اول اینکه با به طور کامل پرکردن فضای بالای دیوار و سقف در صورت خیزش، تیر فوقانی دیوار دچار ترکخوردگی میشود. و دوم اینکه از آنجایی که رج آخر معمولاً با استفاده از آجرگری یا مصالح با سختی بالا اجرا میشود، این مصالح سخت در لرزشها موجب تخریب قسمت زیرین دیوار که معمولاً از بلوکهای سیمانی یا سفالی با سختی پایینتر است میگردد.
د) استفاده از کمربندهای فلزی برای اتصال دیوارها به ستون
این کمربندها اتصالدهنده دیوار به ستونها هستند به نوعی که دیوار کاملاً و بدون هیچ فاصله یا آزادی حرکتی به ستون اتصال پیدا میکنند. استفاده از این کمربندها باعث میشود دیوارهای غیرسازهای جزئی از سازهی اصلی شده و در لرزشهای ناشی از زلزله به سادگی تخریب پیدا کنند.
ه) اتصال وال پست با جوش به تیرچهها
در سقفی که از تیرچه ساختهشدهاست. زمانی که نیاز به اتصال یک دیوار داخلی به آن داریم در صورت جوشکاری وال پست و وادار به تیرچه فوقانی در صورت خیز تیر امکان کمانش وال پست یا وادار و ترکخوردگی دیوار وجود دارد به همین دلیل در این موارد باید از اتصال تلسکوپی و کشویی به جای جوشکاری مستقیم استفاده کرد.
و) هشتگیر کردن دو دیوار
در عمل هشتگیر کردن، دو دیوار به طور کامل در حالت عمود به هم متصل میشوند. در این اتصال در هنگام زلزله حرکت داخل صفحه یک دیوار به طور کامل به صورت حرکت خارج صفحه به دیواری که انتقال دادهمیشود. که این امر میتواند باعث ترکخوردگی یا تخریب دیوارها گردد. بنابراین دو دیوار عمود بر هم نباید به طور کامل به هم اتصال یابند. به منظور جداسازی آزادی حرکتی دو دیوار میتوان در محل اتصال آنها از وادار استفاده کرد. شایان ذکر است، هشتگیر کردن برای دیوارهای داخلی که سبک و کوچک باشند مانعی ندارد.
